المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٨ - موارد لزوم فتح و كسر همزه«ان»

الموت» بوده و مجرور به « باء » مى‌باشد بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

ز: آنكه تابع باشد براى يكى از اين موارد مانند فرموده حقتعالى:

و اعلموا انّ اللّه يحول بين المرء و قلبه و انّه اليه تحشرون.

شاهد در « انّه اليه تحشرون» است كه معطوف بر « انّ اللّه الخ» بوده و چون معطوف عليه در محلّ مفعول است لذا معطوف را بايد بفتح همزه خواند.

سپس مصنّف گويد:

و در غير آن همزه را بايد كسره داد.

شارح گويد:

يعنى در غير موارد مزبور كه بجاى « ان » مصدر قرار مى‌گيرد واجب است همزه را كسره داد و مصنّف از غير موارد مذكور پرده برداشته و مى‌گويد:

پس كسره بده « انّ » را در ابتداء و آغاز صله و در جائيكه مكمّل و متمّم معناى قسم باشد.

شارح مى‌گويد:

موارد وجوب كسر انّ عبارتند از:

الف: زمانيكه در ابتداء كلام قرار گيرد مانند فرموده حقتعالى: انّا انزلناه‌ و نيز اجلس حيث انّ زيدا جالس.

( بنشين در جائيكه زيد نشسته است).

و همچنين مانند: جئتك اذا انّ زيدا امير.

( آمدم نزد تو زمانيكه زيد امير بود).

ب: در وقتيكه ابتداء صله قرار بگيرد مانند فرموده حقتعالى: و آتيناه من الكنوز ما انّ مفاتحه لتنوء بالعصبة اولى القوّة.

( ما از گنجها آنقدر به قارون داديم كه حمل كليدهاى آنها صاحب قوّت را خسته مى‌كرد).

شاهد در « انّ مفاتحه الخ» بوده كه چون در صدر صله براى « ما » واقع شده بايد بكسر همزه قرائت شود.