المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٣٠ - موارد لزوم الحاق تاء تأنيث بفعل

برترى دارد مانند:

ما زكى الّا فتاة ابن العلا (نيست پاكيزه مگر دختر ابن العلا).

شرح عربى:

( و الحذف) للتّاء من فعل مسند الى ظاهر مؤنّث حقيقىّ (مع فصل) بين الفعل و الفاعل (بالّا فضّلا) على الاثبات (كما زكى الّا فتاة ابن العلا) اذ الفعل فى المعنى مسند الى مذكّر لانّ تقديره ما زكى احد الّا فتاة ابن العلا، و مثال الاثبات قوله:

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

در صورتيكه بين فعل و فاعل « الّا » فاصله شود حذف تاء براثباتش برترى دارد مانند:

ما زكى الّا فتاة ابن العلا (نيست پاكيزه مگر دختر ابن العلا).

شارح گويد:

دليل آن اينست كه فعل در اينفرض به مذكر نسبت داده شده زيرا تقدير مثال مذكور آنستكه:

ما زكى احد الّا فتاة ابن العلا.

و مثالى كه در آن تاء آورده شده باشد قول شاعر مى‌باشد كه گفته:

يعنى: بى‌زار و متنفّر نشدند از شكّ و ملامت كردن در جنگ نمودن با ما مگر دختران عموى ما.

شاهد در « برئت » است كه فاعلش « بنات العم» بوده و با اينكه بين آنها « الّا » فاصله شده تاء حذف نگرديده است.

قوله: على الاثبات: يعنى اثبات تاء.

قوله: لانّ تقديره: يعنى تقدير مثال مذكور.