المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢٨ - موارد لزوم الحاق تاء تأنيث بفعل

بنت الواقف» تجويز مى‌نمايد.

شرح عربى:

( و قد يبيح الفصل) بين الفعل و الفاعل بغير الّا (ترك التّاء فى) فعل مسند الى ظاهر مؤنّث حقيقىّ (نحو اتى القاضى بنت الواقف) و قوله:

و الاجود فيه اثباتها

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

گاهى فاصله ترك شدن تاء را تجويز مى‌نمايد.

شارح گويد:

مقصود از « فاصله » ، فاصله شدن بين فعل و فاعل بواسطه غير « الّا » مى‌باشد يعنى فعلى كه به اسم ظاهر و مؤنّث حقيقى اسناد داده شده و على القاعده مى‌بايد تاء بآن ملحق شده باشد از تاء مجرّد مى‌آيد.

مصنّف گويد:

مانند: اتى القاضى بنت الواقف‌

( آمد دختر آن شخصى كه ايستاده است نزد قاضى).

شاهد در « اتى » است كه فاعلش « بنت » بوده و آن مؤنّث حقيقى يعنى صاحب فرج مى‌باشد ولى چون بين آن و فعل كلمه « قاضى » كه غير « الّا » است فاصله شده آنرا از تاء مجرّد آورده‌ايم.

شارح گويد:

و مانند قول شاعر:

يعنى: همانا مردى كه يكى از شما زنان او را فريفته باشد بعد از من و بعد از تو در دنيا هميشه فريفته و مغرور خواهد بود.

شاهد در « غرّه » است كه فاعلش اسم ظاهر و مؤنّث حقيقى است يعنى « واحدة » ولى چون بين آن و فعل مزبور غير الّا يعنى ضمير منصوبى‌