المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤٩ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

« صائما » با اينكه اسم مفرد است خبرش قرار گرفته و اين نادر است.

و نيز مانند قول تأبّط شرّا:

يعنى: بسوى قبيله فهم رجوع نمودم در حاليكه اين رجوع نزديك نبود و چه بسيار مثل آن حادثه و واقعه‌اى كه از آن دورى نمودم و حال آنكه آن مرا بسوى خودش مى‌خواند تا من را نابود سازد.

شاهد در كلمه « كدت » اسيت كه ضمير متكلّم اسمش بوده و « آئبا » با اينكه اسم مفرد است خبرش مى‌باشد و اين نادر است چه آنكه در كلمات و عبارات بسيار ديده شده كه خبر ايندو فعل مضارع مى‌آيد منتهى گاهى با « ان » و زمانى بدون آن ذكر مى‌شود.

مصنّف گويد:

بعد از عسى آمدن خبر بدون « ان » كم و نادر است.

شارح گويد:

مانند قول هدمة بن الخشرم:

يعنى: اميدوارم اندوهى كه در آن شام نمودم بدنبال گشايش نزديكى باشد.

شاهد در كلمه « عسى » است كه خبرش « يكون » بوده و آن فعل مضارع بدون « ان » مى‌باشد.

و چنانچه در كلمات و امثله بسيار ديده شده فعل مضارعى كه خبر « عسى » قرار مى‌گيرد به « ان » متّصل مى‌باشد مانند فرموده حقتعالى:

عسى ربّكم ان يرحمكم‌ ( اميد است پروردگارتان بشما رحم فرمايد).

شاهد در « عسى » است كه خبرش فعل مضارع متّصل به « ان » آمده.

سپس مصنّف گويد:

خبر « كاد » بعكس خبر « عسى » است.