المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٠ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

شارح گويد:

يعنى بسيار است كه خبرش از لفظ « ان » مجرّد مى‌آيد نظير فرموده حقتعالى:

و ما كادوا يفعلون‌ ( نزديك نيست كه بجاى آورند).

شاهد در « كادوا » است كه خبرش فعل مضارع بدون « ان » آمده.

و اتّصال « ان » بخبرش نادر و كم مى‌باشد مانند قول رؤبة بن عجّاج:

يعنى: نشانه خانه‌اى كه كهنه و مندرس شده پس از آنكه اثرش برطرف گرديده نزديك است كه از فرط كهنگى بطور كلّى نشانه‌اش از بين برود و اثرى از آن باقى نباشد.

شاهد در « كاد » است كه خبرش فعل مضارع با « ان » آمده يعنى « ان يمصحا».

قوله: و فى تسميتها بذلك: ضمير مؤنّث به « افعال مقاربه» برگشته و مشار اليه « ذلك » مقاربه مى‌باشد.

قوله: اذ منها ما هو للشّروع: ضمير در « منها » به افعال مقاربه راجع است.

قوله: لترجّيه: ضمير مجرورى به « خبر » عود مى‌كند.

قوله: و المراد به اسم المفرد: ضمير در « به » به غير مضارع راجع است.

قوله: كما صرّح به فى شرح الكافيه: ضمير فاعلى در « صرّح » به مصنّف برگشته و در « به » به كون المراد بغير المضارع اسم المفرد راجع است.

قوله: و الكثير مجيئه مضارعا: ضمير در « مجيئه » به خبر راجع است.

قوله: و كونه بدون ان: ضمير در « كونه » به خبر برمى‌گردد.

قوله: بعد عسى نزر: كلمه « نزر » بفتح نون و سكون زاء يعنى كم و نادر.

قوله: و الكثير فيه اتّصاله بها: ضمير در « فيه » و « اتّصاله » به خبر عسى و در « بها » به « ان » عود مى‌كند.

قوله: عسى ربّكم ان يرحمكم: آيه (٨) از سوره اسراء.