المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٩١ - تعليق و موارد آن

تجزيه و تركيب‌

واو: استيناف.

ما: موصوله.

لام: جارّه.

مفعولى: اسم، تشبيه، مضاف، مجرور به لام، متعلّق به استقرّ، صله و عائد براى « ما ».

علمت: مضاف اليه براى « مفعولى ».

مطلقا: حال است از « ما ».

لام: جارّه.

ثان: مجرور به لام، متعلّق به « حقّقا ».

واو: عاطفه.

الثّالث: معطوف است به « ثان ».

ايضا: مفعول مطلق است براى عامل محذوف.

حقّقا: فعل ماضى، مجهول، از باب تفعلى، الفش الحاقى است.

ترجمه:

و آنچه براى دو مفعول « علمت » ثابت است بطور مطلق براى مفعول دوّم و سوّم اين باب نيز مسلّم مى‌باشد.

شرح عربى:

فصل‌

فى اعلم و ارى و ما جرى مجراهما

( الى ثلاثة) مفاعيل (رأى و علما) المتعدّيين لمفعولين (عدّوا اذا صارا) بادخال همزة التّعدية عليهما (ارى و اعلما) نحو «اذيريكهم اللّه فى منامك قليلا و لو اراكهم كثيرا لفشلتم» و « اعلم زيد عمروا بشرا كريما».

( و ما لمفعولى علمت) و اخواته (مطلقا) من الالغاء و التّعليق عنهما و حذفهما او احدهما لدليل، (للثّان و الثّالث) من مفاعيل هذا الباب‌