المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٨٩ - تعليق و موارد آن

و نيز همچون قول اعرابى:

يعنى: در حاليكه من مرد زيرك و هوشيارى بودم آن زن گفت:

بخدا قسم اين سوسمار از جمله مسخ‌شده‌هاى بنى اسرائيل است.

شاهد در « قالت » است كه همچون « ظن » عمل كرده و دو مفعول يعنى « هذا » و « اسرائينا » گرفته است.

و نيز مانند:

اعجبنى قولك زيدا منطلقا (بتعجّب آورد مرا گفتار تو كه گفتى زيد رهاكننده است).

شاهد در « قولك » است كه مانند ظنّ عمل كرده و زيد مفعول اوّلش بوده و « منطلقا » مفعول دوّم آن مى‌باشد.

و همچنين مانند:

و انت قائل بشرا كريما (تو مى‌گوئى كه بشر كريم است).

شاهد در « قائل » بوده كه دو مفعول گرفته است اوّلى « بشرا » و دوّمى « كريما ».

قوله: و انصب به مفعولين: ضمير در « به » به « القول » راجع است.

قوله: و لكن لا مطلقا: يعنى نه بدون شرط.

قوله: بل ان كان مضارعا: ضمير در « كان » به « القول » عود مى‌كند.

قوله: بفتح الهاء: يعنى هاء در كلمه « مستفهما ».

قوله: و ان لم ينفصل عنه: ضمير در « لم ينفصل» به « القول » و در « عنه » به مستفهما به عود مى‌كند.

قوله: فان انفصل عنه: ضمير در « انفصل » به « القول » و در « عنه » به مستفهما به راجع است.

قوله: فينصب به المفعولان: ضمير در « به » به « القول » عود مى‌كند.