المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤٧ - دوم از نواسخ حروف مشبهة بليس(ما - لا - لات - ان)

بعد: ظرف، متعلّق به « كونه » ، مضاف.

عسى: مضاف اليه براى « بعد ».

نزر: خبر است براى « كونه ».

واو: عاطفه.

كاد: مبتداء اوّل.

الامر: مبتداء دوّم.

فيه: جارّ و مجرور، متعلّق به « عكسا ».

عكسا: فعل، ماضى، مجهول، خبر است براى « الامر » و جمله « الامر فيه عكسا» خبر است براى « كاد ».

ترجمه:

و بودن خبر بدون « ان » بعد از عسى قليل است و « كاد » امر در آن عكس « عسى » است.

شرح عربى:

الثّالث من النّواسخ‌

افعال المقاربة

و فى تسميتها بذلك تغليب، اذ منها ما هو للشّروع و ما هو للرّجاء.

( ككان) فيما تقدّم من العمل (كاد) لمقاربة حصول الخبر (و عسى) لترجّيه (لكن ندر) ان يجيئ (غير مضارع لهذين خبر) و المراد به اسم المفرد كما صرّح به فى شرح الكافية كقوله:

و الكثير مجيئه مضارعا (و كونه بدون ان بعد عسى نزر) نحو:

و الكثير فيه اتّصاله بها نحو « عسى ربّكم ان يرحمكم» (و) خبر (كاد الامر فيه عكسا) فالكثير تجرّده عن ان نحو « و ما كادوا يفعلون» و يقلّ‌