المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤٥ - دوم از نواسخ حروف مشبهة بليس(ما - لا - لات - ان)

شارح گويد:

مقصود اينستكه:

در « لات » حذف صاحب رفع يعنى اسم و ابقاء خبر زياد است چنانچه مثالش گذشت و آن « لات حين مناص» مى‌باشد ولى عكس آن يعنى حذف خبر و ابقاء اسم نادر و كم است و در قرائت شاذّه « و لات حين مناص» برفع « حين » آمده كه طبق اينقرائت لفظ « حين » اسم « لات » بوده و خبرش محذوف است و تقدير: لات حين مناص لهم مى‌باشد.

و بايد توجّه داشت كه ذكر اسم و خبر لات با هم جايز نيست زيرا « لات » در عمل ضعيف است از اينرو تاب و توان آن را ندارد كه هردو معمول مذكور را مورد رفع و نصب قرار دهد لذا يكى از آندو بايد در كلام نباشد.

قوله: اعمالها فى المعارف: ضمير در « اعمالها » به « لا » راجع است.

قوله: و الغالب حذف خبرها: يعنى خبر « لا ».

قوله: زيدت عليها التّاء: ضمير در « عليها » به « لات » راجع است.

قوله: و لات حين مناص: آيه (٣) از سوره (ص).

قوله: لضعفها: يعنى ضعف لات.

قوله: و هو الاسم: ضمير « هو » به ذى الرّفع راجع است.

قوله: فشا: يعنى كثر.

قوله: كما تقدّم: مقصود مثال: لات حين مناص مى‌باشد.

قوله: و لا يجوز ذكرهما: يعنى ذكر اسم و خبر لات.

قوله: لضعفها: يعنى ضعف لات از حيث عمل.

متن: «١٦٤»