المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٩٣ - فصل در بيان حكم«اعلم» و«ارى» و نظائر ايندو

و نيز مانند:

اعلم زيد عمروا بشرا كريما (فهماند زيد بعمرو كه بشر كريم مى‌باشد).

شاهد در « اعلم » است كه بواسطه همزه باب افعال بسه مفعول يعنى « عمروا » و « بشرا » و « كريما » متعدّى شده است.

سپس مصنّف گويد:

و آنچه براى دو مفعول « علمت » ثابت است بطور مطلق براى مفعول دوّم و سوّم اين باب نيز حتمى مى‌باشد.

شارح گويد:

مقصود آنستكه آنچه براى دو مفعول علمت و نظائر آن مانند ظننت ثابت است مثل الغاء و تعليق فعل از دو يا يكى از دو مفعول بواسطه دليل و قرينه نسبت به مفعول دوّم و سوّم از مفاعيل اين باب ثابت ميباشد مانند قول برخى از اهل لسان:

البركة اعلمنا اللّه مع الاكابر

( خداوند متعال بما فهماند كه بركت ملازمت با اكابر و بزرگان است).

شاهد در « اعلم » است كه بواسطه قرار گرفتن بين مفعول دوّم يعنى « البركة » و مفعول سوّمش كه « مع الاكابر» باشد از عمل ملغى گرديده است همانطورى كه افعال دومفعولى اين باب در صورت وساطت بين مفعول اوّل و دوّم از عمل ملغى مى‌شوند.

و همچنين مانند آنچه در قول شاعر آمده:

يعنى: خداوند متعال بمن نشان داد كه تو منع‌كننده‌تر و نگاه‌دارنده‌تر و مهربان‌تر و كفايت‌كننده‌تر و بخشنده‌ترين بخشنده‌گان مى‌باشى.

شاهد در « ارى « است كه بين مفعول دوّم يعنى « انت » و مفعول سوّم يعنى « امنع » قرار گرفته از اينرو از عمل نمودن ملغى گرديده است.