المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٧ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

حكم همچون « كاد » مى‌باشد يعنى خبرش بطور كثرت از « ان » مجرّد و برهنه مى‌باشد مانند قول عبد اللّه بن هبيره:

يعنى: نزديك است كه دل از شدّت و سوزش شوق آب شود و آن وقتى است كه سخن‌چينان هند گفتند: هند از تو ناخشنود بوده و غضبناك مى‌باشد.

شاهد در « يذوب » است كه خبر براى « كرب » بوده و مجرّد از « ان » آمده.

و بطور ندرت با آن مقرون و متّصل مى‌آيد مانند آنچه در قول ابى زيد اسلمى آمده:

يعنى: صاحبان عقل ريشه درختان را در حاليكه احتياج بآب داشتند با دلو سيرآب كردند، بتحقيق نزديك بود كه گردنهاى آنها از شدّت نياز بآب قطع گردد.

شاهد در خبر « كربت » است يعنى « ان تقطعا» كه با « ان » آمده.

برخى از ادباء گفته‌اند خبر « كرب » اصلا به « ان » متّصل نميشود.

سپس مصنّف مى‌گويد:

در خبر افعاليكه براى شروع مى‌آيند واجب است « ان » حذف شود مانند:

انشاء السّائق يحدو (ساربان شروع كرد آواز حدى بخواند).

و طفق و جعلت و اخذت و علق نيز همينطور مى‌باشند.

شارح گويد:

علّت وجوب حذف « ان » در خبر اين افعال آنستكه اين افعال برزمان حال دلالت داشته و « ان » براى استقبال مى‌باشد و جمع ايندو با هم در يك كلام امكان ندارد.