المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠٥ - اقسام حال

راجع است.

مستحقّا: خبر است براى « ليس ».

ترجمه:

و منتقل و مشتقّ بودن حال غالب است ولى اينطور نيست كه حال حتما چنين باشد.

شرح عربى:

( و كونه متنقلا مشتقّا) اى وصفا غير ثابت هو الّذى (يغلب) وجوده فى كلامهم (لكن ليس) ذلك (مستحقّا) فيأتى لازما بان كان مؤكّدا نحو « يوم ابعث حيّا» او دلّ عامله على تجدّد ذات صاحبه نحو « خلق اللّه الزرّافة يديها اطول من رجليها» او غير ذلك ممّا هو مقصور على السّماع نحو « قائما بالقسط».

ترجمه و شرح:

اقسام حال‌

مصنّف گويد:

غالبا حال منتقله و مشتقّه است ولى اينطور نيست كه حتما چنين باشد.

مؤلّف گويد:

قبل از اينكه عبارت شارح را ترجمه و شرح نمائيم مناسب ديدم كه اقسام حال را بطور اجمال و مختصر در اينجا ذكر كرده تا بدينوسيله با بصيرت بيشترى عبارات كتاب را منظور داريم.

الف: حال باعتبار اوّل بردو قسم است: منتقله و لازمه.

حال منتقله: عبارتست از حاليكه معنايش ثابت و لازم نبوده بلكه در حال دگرگونى و تغيير باشد مانند:

جائنى زيد ضاحكا (آمد زيد نزد من در حاليكه خندان بود).

حال لازمه: برخلاف حال منتقله است و طبق گفته ابن هشام در مغنى اين حال در سه مورد واجب است: