المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٦ - موارد جواز فتح و كسر همزه

ترجمه و شرح:

و با آمدن « ان » بدنبال فاء جزائيّه در همزه‌اش دو وجه جائز است.

شارح گويد:

ج: در صورتيكه « انّ » بعد از فاء جزائيّه قرار گيرد مانند:

كتب ربّكم على نفسه الرّحمة انّه من عمل منكم سوء بجهالة ثمّ تاب من بعده و اصلح فانّه غفور رحيم.

( پروردگار شما رحمت را برخودش حتم نموده، بدرستيكه از شما كسيكه از روى جهالت و نادانى عمل زشتى انجام دهد و بعد از آن توبه نموده و خود را اصلاح كند پس حقتعالى آمرزنده و رحيم مى‌باشد و او را مورد غفران خويش قرار مى‌دهد).

شاهد در « انّه غفور رحيم» است كه چون بعد از « فاء جزائيّه» كه در جواب « من شرطيّه» آمده قرار گرفته در آن دو وجه جائز است:

١- مى‌توان آنرا بكسر همزه خواند بنابر اينكه معناى عبارت: فهو غفور رحيم باشد.

٢- جائز است آنرا بفتح همزه قرائت نمود بنابر اينكه معناى كلام: فالمغفرة حاصلة باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

جواز كسر و فتح در مثل: خير القول انّى احمد اللّه شايع و مطّرد است.

شارح گويد:

مقصود اينستكه در هرموردى كه مشخّصات ذيل موجود باشد جواز فتح و كسر شايع و فراوان است:

١- آنكه « انّ » با اسم و خبرش، خبر واقع شوند از « قول ».

٢- آنكه خبر « انّ » نيز قول باشد.

٣- فاعل هردو قول يكى باشد.

مانند: خير القول انّى احمد اللّه‌