المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٤ - موارد جواز فتح و كسر همزه

وجه يعنى فتح و كسر نسبت داده شده.

شارح گويد:

مواردى كه همزه « ان » را به دو وجه (فتحه- كسره) مى‌توان قرائت كرد عبارتند از:

الف: بعد از اذاء فجائيّه مانند:

خرجت فاذا انّك قائم. (خارج شدم پس ناگهان تو ايستاده بودى).

شاهد در « انّك » است كه چون بعد از « اذا » قرار گرفته مى‌توان آنرا با فتح و كسر همزه قرائت نمود.

ب: پس از قسمى كه لام بعدش نباشد مانند:

حلفت انّك كريم (قسم مى‌خورم كه تو باكرامت هستى).

شاهد در انّك» است كه چون بعد از « حلفت » قرار گرفته و بعد از آن لام نمى‌باشد در آن دو وجه جايز است.

لازم بتذكّر است كه جواز كسر همزه بنابراين است كه « ان » با اسم و خبرش در محلّ جمله قرار گرفته‌اند و جواز فتح باين لحاظ بوده كه آنرا با اسم و خبرش تأويل بمصدر مى‌بريم.

متن: «١٨٢»

تجزيه و تركيب‌

مع: اسم، ظرف، متعلّق به « نمى » ، معطوف به « بعد » و عاطف محذوف است، مضاف.

تلو: مصدر، مضاف اليه براى « مع » ، مضاف.

فاء: مضاف اليه براى « تلو » ، مضاف.

الجزاء: مضاف اليه براى « فاء ».