المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤١ - دوم از نواسخ حروف مشبهة بليس(ما - لا - لات - ان)

ما: نافيه، از حروف مشبهه بليس.

لام: جارّه.

لات: مجرور به لام، متعلّق به عمل، ظرف لغو.

فى: جارّه.

سوى: مجرور به « فى » متعلّق به استقرّ، خبر است براى « ما » ، مضاف.

حين: اسم، ظرف، مضاف اليه براى « سوى ».

واو: عاطفه.

حذف: بصيغه مصدر، مضاف، مبتداء.

ذى: بمعناى صاحب، اسم، مضاف اليه براى « حذف » ، مضاف.

الرّفع: مضاف اليه براى « ذى ».

فشا: فعل، ماضى، ضمير مستتر فاعلى در آن به « حذف » راجع است، خبر براى « حذف ».

واو: عاطفه.

العكس: مبتداء.

قلّ: خبر و اينجمله اسميّه معطوف است به جمله اسميّه قبل يعنى « حذف ذى الرّفع فشا».

ترجمه:

كلمه « لات » در غير لفظ « حين » عمل نمى‌كند، و حذف اسم لات شايع و زياد بوده و عكس آن‌كه حذف خبر باشد قليل و نادر است.

شرح عربى:

( فى النّكرات اعملت كليس لا) النّافية بشرط بقاء النّفى و التّرتيب:

نحو:

و اجاز فى شرح التّسهيل كابن جنّى اعمالها فى المعارف نحو:

و الغالب حذف خبرها نحو: