المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣٧ - دوم از نواسخ حروف مشبهة بليس(ما - لا - لات - ان)

منصوبا، يدلّ على ذلك دخولها فى « لم اكن بقائم» و امتناع دخولها فى نحو « كنت قائما».

فرع‌

يجوز فى المعطوف على الخبر حينئذ الجرّ و النّصب.

( و بعد لا و) بعد (نفى كان قد يجرّ) الخبر بالباء، نحو:

و:

قال ابن عصفور: و هو سماع فيهما.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

بعد از دو كلمه « ما » و « ليس » حرف « باء » خبر را جرّ مى‌دهد.

شارح گويد:

باء مذكور همان باء زائده مى‌باشد مانند دو مثال ذيل:

أليس اللّه بعزيز (آيا خداوند صاحب عزّت نيست).

و ما ربّك بغافل (پروردگارت غافل نيست).

در مثال اوّل كلمه « باء » برسر خبر « ليس » يعنى « عزيز » زائده بوده و در مثال دوّم برسر خبر « ما » يعنى « غافل » زائده مى‌باشد.

لازم به تذكّر است كه در اينحكم (زائده بودن باء جارّه برسر خبر) بين ماء حجازيّه و تميميّه هيچ فرقى نبوده بلكه چنانچه مصنّف در شرح كافيه آورده گاهى باء زائده برسر خبر هردو مى‌آيد زيرا باء بخاطر اينكه خبر منفىّ است برسرش داخل مى‌شود نه بجهت آنكه منصوب است و وقتى علّت زائده واقع شدن باء منفى بودن خبر بود ديگر نبايد فرقى بين ماء حجازيّه و تميميّه باشد.

و دليل ما براين گفتار (علّت داخل شدن باء زائده برسر خبر منفى بودن‌