شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٧٦ - ايمان واقعى و باطنى

حضرت گفتند:طوايف عرب با تو پيكار كردند ولى ما بدون جنگ با زن و فرزند نزد تو آمده‌ايم و از اين طريق مى‌خواستند بر پيامبر منّت بگذارند كه آيه فوق نازل شد و به آنها خاطرنشان كرد كه ايمان در اعماق قلبشان راه نيافته و اسلامشان ظاهرى است.

حضرت على عليه السّلام مى‌فرمايد هركس تو را تشبيه كند به مخلوقى كه آفريده‌اى، باطن دلش را به معرفت تو گره نزده،«و لم يباشر قلبه اليقين بانّه لا ندّلك [١]»و يقين به اين را كه تو مانندى ندارى،مباشر قلب خود نساخته است.

ايمان واقعى و باطنى

ايمان يك امر واقعى و باطنى است و جايگاه آن قلب آدمى است نه زبان و ظاهر آن زيرا ايمان سرمنشأ آن انگيزه معنوى و علم و آگاهى است.

امام صادق عليه السّلام فرمود:«الايمان ما وقر فى القلوب» [٢]:(ايمان آن است كه در دل ساكن شود و قرار گيرد.)

رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌فرمايد:«الايمان معرفة بالقلب و قول باللّسان و عمل بالأركان» [٣]:

(ايمان شناخت به قلب و گفتار به زبان و عمل به اعضا و جوارح بدن است.)

امام سجاد عليه السّلام ايمانى را از خداوند تقاضا دارد كه در تمام تاروپود قلب راه يابد و در اعماق دل نفوذ كند و ايمانى باشد پايدار و دائمى و مباشر با قلب و به تعبير عرفا ايمان شهودى باشد نه زبانى و تقليدى يا استدلالى.در ايمان شهودى اهل حق و يقين حقيقت وجود بسيط مطلق حق تعالى را مى‌يابند و در مرتبه عاليۀ آن،به حق اليقين مى‌رسند و پروانه‌وار مانند شمع برگرد وجود حق مى‌چرخند مى‌سوزند و در خود خوديتى نمى‌بينند.

[١].نهج البلاغه فيض الاسلام،خطبۀ ٩٠،فراز ١٥.

[٢].اصول كافى،ج ٢،باب انّ الايمان يشرك الاسلام،حديث ٣.

[٣].ميزان الحكمة،ج ١،حديث ١٢٦٢.