شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٧٤ - صفت رحيم

و احسان است نه تأثر و انفعال قلبى و ناراحت شدن.» [١]

و طبرسى در مجمع البيان رحمت را در مورد خداوند به معنى نعمت مى‌داند.

حضرت على عليه السّلام در نهج البلاغه مى‌فرمايد:«بصير لا يوصف بالحاسّة،رحيم لا يوصف بالرّقّة» [٢]:(خداوند بيناست،ولى نمى‌شود گفت چشم دارد،رحيم است ولى به رقت قلب و عاطفه و تأثر و انفعال توصيف نمى‌شود آن‌طور كه در انسانهاست.)

در مورد رحمت و غضب خداوند بين اهل نظر گفتگوست،متكلمان مى‌گويند رحمت و غضب در ما انسانها يك حالت جسمانى و انفعال جسمانى و روحى است ولى چون خداوند جسم و جسمانى نيست،چنين انفعالى برايش قابل تصور نيست و اگر گفتيم خداوند رحمت و غضب دارد يعنى آثار اين دو صفت در اوست و اثر رحمت،لطف و احسان است و اثر غضب،انتقام و عذاب است.

محققين از حكما مثل ملا صدرا مى‌گويند اين نظر درست نيست و حقيقت رحمت در خداوند همان كمال وجودى است كه با آن نواقص موجودات را برطرف مى‌كند و كمبودها را جبران مى‌نمايد. [٣]

دعاى ابو حمزه:

«اللّهمّ إنّى أسئلك إيمانا تباشر به قلبى و يقينا صادقا حتّى أعلم أنّه لن يصيبنى إلا ما كتبت لى و رضّنى من العيش بما قسّمت لى يا أرحم الرّاحمين،

خدايا!به حقيقت از تو درخواست مى‌كنم ايمانى را كه مباشر و همپاى قلبم سازى.يقين راستينى را خواستارم تا بدانم به من جز آنچه قلم تقدير تو نوشته است نمى‌رسد و مرا در زندگى به هرچه قسمتم كردى راضى و خشنود سازى اى مهربانترين مهربانان عالم.»

[١].الميزان،ج ١،ص ١٦.

[٢].نهج البلاغه،خطبه ١٧٧.

[٣].در مورد كاربرد صفت رحيم و عنوان رحم در مورد خداوند،در بخش بيست و نهم،مفصلا بحث شد و گفته‌هاى بزرگان مطرح گرديد و براى تحقيق بيشتر مراجعه كنيد به شرح و تفسير دعاى افتتاح،اثر مرحوم آيت اللّه ايزدى،ص ٤٨ تا ٥١.