شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٨٠ - بخش چهلم درخواست توجه خاص خداوند

تمام موجودات و مخلوقات را در نظر دارد و به ياد آنهاست و غفلت و فراموشى و غيبت در ساحت قدس الهى راه ندارد و به تعبير قرآن لاٰ يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقٰالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ لاٰ فِي الْأَرْضِ [١]:به اندازه مثقالى در آسمانها و زمين از علم خداوند غايب نيست.»

بايد توجه داشت كه ذكر و ياد خداوند به دو قسم است يكى قسم ذكر عام است كه به طور عموم به ياد همه موجودات ممكنات هستى مى‌باشد و تمام آنها را در نظر دارد و حيات و زندگى و اعمال آنها را در نظر دارد و حوائج عمومى و نيازهاى تكوينى و تشريعى آنان را برآورده مى‌سازد.قسم دوم،ذكر خاص است نسبت به بعضى از مخلوقات كه خداوند به آنها عنايت و توجه ويژه دارد و آنان را مورد لطف خاص خود قرار مى‌دهد.

حضرت سجاد عليه السّلام در اين بخش از دعا خواستار مى‌شوند كه مشمول ذكر(توجه) خاص خداوند قرار گيرد و رحمت و عنايت ويژۀ خود را شامل حال او سازد و اين دعا مضمون آِیه كريمۀ فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ [٢]:«مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم.» مى‌باشد.و نيز آِیه ١٠٤ سورۀ بقره كه مى‌فرمايد: وَ اللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشٰاءُ :

«خداوند رحمتش را به هركه بخواهد اختصاص مى‌دهد.»ظاهر اين آيه رحمت خاصه پروردگار است كه برحسب مشيّت خداوند به افرادى تعلق مى‌گيرد كه شايستگى و لياقت رحمت ويژۀ خداى سبحان را دارا مى‌باشند.با وجود اينكه رحمت عام خداوند همه چيز را فراگرفته است وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ [٣]:«رحمت من هر چيزى را فراگرفته است.»با اين حال مى‌فرمايد:رحمت ويژه‌اش را به هركه بخواهد مخصوص مى‌گرداند.و اين همان معناى ذكر و توجه عام و خاص است.و شمول ذكر و عنايت خاص به نحو قضيۀ شرطيه مشروط است به تذكر بندگان و توجه قلبى و عملى آنها به خداوند و اعطاى رحمت خاصّه مخصوص بندگانى

[١].سبأ(٣٤)٣/.

[٢].بقره(٢)١٥٢/.

[٣].بقره(٢)/؟.