شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥٦ - خداوند برتر از توصيف بندگان

فرونمى‌فرستيم.مى‌فرمايد:در عالم خلقت اصل و گنجينۀ هر موجودى پيش ماست و ما به آن هستى مى‌بخشيم و آن را از عالم معقول به عالم محسوس مى‌آوريم و در اندازه معلوم و ممتاز از اشياء ديگر،خلق مى‌كنيم و بعد از آن در ادامۀ وجود اشيا به آنها از فيض و رحمت خود به اندازۀ مشخّص به مقدار ظرفيت و استعداد آنها،نازل مى‌كنيم.

خداوند برتر از توصيف بندگان

دعاى ابو حمزه:

«أنت كما تقول و فوق ما نقول،

تو آن‌گونه‌اى كه خود مى‌گويى نه آن‌طور كه ما مى‌گوييم.»

حمدهايى را كه ما از خدا مى‌كنيم و توصيفاتى را كه داريم چه‌بسا شايسته ذات پروردگار نيست و تنها به اندازه فكر و فهم ناقص خودمان حمد و توصيف مى‌كنيم.

چيزى را گاهى كمال و جمال ذات حق مى‌دانيم،با اينكه عظمت ذات بارى تعالى بالاتر از آن است كه به فهم و وهم ما بيايد.لذا در بعضى از دعاها مى‌خوانيم:«جلّ ثناؤك،أنت كما أثنيت على نفسك فوق ما يقول القائلون» [١]:(خدايا ثنايت برتر از اينهاست.تو آن‌گونه‌اى كه خود را ستوده‌اى برتر از آنچه گويندگان مى‌گويند.)

شناخت حقيقى خداوند و توصيف كامل و در حد لياقت پروردگار،براى هيچ موجودى ممكن نيست.چرا كه علم و اطلاعشان محدود است و به خداى نامحدود احاطه ندارند.

قرآن مى‌فرمايد: سُبْحٰانَ اللّٰهِ عَمّٰا يَصِفُونَ* إِلاّٰ عِبٰادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِينَ [٢]:«منزّه است خداوند از توصيفى كه آنها مى‌كنند،مگر بندگان مخلص خدا.»

[١].مفاتيح الجنان،اعمال شب نيمه شعبان،ص ٢٨٠.

[٢].صافات(٣٧)١٥٩/ و ١٦٠.