شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥٢ - علم حضورى خداوند

حضرت در مقام مدح و ثناى خداوند عرض مى‌كند:و لا يحفيك سائل.هركه هرچه بخواهد به او عطا كنى نعمتهايت تمام نمى‌شود و خزائنت كم نمى‌گردد و تمام بندگان بلكه همه موجودات هم كه از تو طلب نياز و حاجت كنند،تو را بى‌چيز نمى‌سازند.

«و لا ينقصك نائل»هيچ دست‌يابندۀ به نعمت،از تو چيزى كم نمى‌كند.

«نائل»اسم فاعل به معنى دست‌يابنده و رسنده است يعنى كسى كه به چيزى مى‌رسد و به آن دست مى‌يابد.

علم حضورى خداوند

امير المؤمنين على عليه السّلام دربارۀ خداوند مى‌فرمايد:«لا يدرك بوهم و لا يقدّر بفهم و لا يشغله سائل و لا ينقصه نائل و لا ينظر بعين و لا يحدّ بأين...» [١]:(به وهم درك نمى‌شود و به فهم تعيين نمى‌گردد و درخواست‌كننده‌اى او را مشغول نمى‌سازد كسى كه به عطا و بخشش او مى‌رسد از او چيزى كم نمى‌كند و به چشم ديده نمى‌شود و به مكانى محدود نمى‌گردد(نمى‌شود گفت در كجاست.)

در معنى نائل دو احتمال است:١-رسنده و دست‌يابنده به عطاى خداوند [٢]- نعمتى كه از خدا مى‌رسد.

در اين فراز از خطبۀ ١٨١ حضرت على عليه السّلام مى‌فرمايد:«لا يشغله سائل»:هيچ درخواست‌كننده‌اى خدا را به خودش مشغول نمى‌كند.هيچ كارى خداوند را از كار ديگر غافل نمى‌سازد زيرا علمش عين ذات مى‌باشد و در علم او غفلت راه ندارد و قدرتش نامتناهى است.خداوند دراين‌باره مى‌فرمايد: يَسْئَلُهُ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ٢:«تمام كسانى كه در آسمان و زمين هستند از او

[١].نهج البلاغه فيض الاسلام،خ ١٨١.

[٢].الرحمن(٥٥)٢٩/.