شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٨١ - رحمت عام و خاص

همه نعمتهاى خداوند رحمت است،لذا با كلمه رحمت توصيف شده‌اند.در سورۀ انعام مى‌فرمايد: رَبَّنٰا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً [١]:اى پروردگار ما!رحمت و علمت را به هر چيز توسعه دادى.

امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد:«خداوند صد رحمت دارد،يكى از آنها را بين جن و انس و بهائم تقسيم كرده و ٩٩ جزء آن را گذاشته كه بندگانش را با آنها مورد رحمت عامّه و خاصه قرار دهد.» [٢]

رحمت عام و خاص

همان‌طور كه در بخشهاى قبل يادآور شديم رحمت خداوند دوگونه است،يكى رحمت عام كه شامل تمام موجودات مى‌شود،مثل رحمت خلقت،عمر،رزق و...

وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ [٣]:«رحمت من هر چيزى را شامل است.»

و رحمت خاص خداوند مخصوص اهل ايمان است: وَ اللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشٰاءُ [٤]:«خداوند هركه را بخواهد مخصوص به رحمتش قرار مى‌دهد.»

وَ كٰانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً [٥]:«خداوند به مؤمنان رحيم است.»

امام سجاد عليه السّلام در اين بخش از دعا مى‌فرمايد:«و برحمتك تعلّقى تصيب برحمتك من تشاء...»خدايا علاقۀ خاطرم به رحمت توست كه آن را به هركس كه بخواهى مى‌رسانى»كه مقصود همان رحمت خاصه و ويژه است چون تعبير«من تشاء»به معنى اختصاص در آن به كار رفته است و اين اشاره دارد به آِیه كريمه:

كَذٰلِكَ مَكَّنّٰا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهٰا حَيْثُ يَشٰاءُ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنٰا مَنْ نَشٰاءُ وَ لاٰ نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ [٦]:بدينسان يوسف را فرمانروايى داديم در زمين تا هرجا بخواهد اقامت

[١].غافر(٤٠)٧/.

[٢].بحار،ج ٦،ص ٢١٩.

[٣].اعراف(٧)١٥٦/.

[٤].بقره(٢)١٠٥/.

[٥].احزاب(٣٣)٤٣/.

[٦].يوسف(١٢)٥٦/.