حضرت امير عليه السّلام در مورد حالات احتضار مى‌فرمايد:«إجتمعت عليهم سكرة الموت و حسرة الفوت ففترت لها أطرافهم و تغيّرت لها ألوانهم،ثمّ ازداد الموت منهم ولوجا،فحيل بين أحدهم و بين منطقه و أنّه لبين أهله،ينظر ببصره و يسمع بأذنه على صحّة من عقله و بقاء من لبّه يفكّر فيم أفنى عمره و فيم أذهب دهره و يتذكّر أموالا جمعها أغمض فى مطالبها و أخذها من مصرّحاتها و مشتبهاتها قد لزمته تبعات جمعها و أشرف على فراقها تبقى لمن ورائه ينعمون فيها...» [١]:(سختى جان دادن و غم و اندوه آنچه را از دست رفته،آنان-اهل دنيا-را فراگرفت و دست و پايشان سست شد و رنگهايشان تغيير كرد.بعد از آن آثار مرگ در آنها زياد شد تا اينكه ميان هريك با گفتارش مانع شد(زبانش بند آمد)و او اهل بيت خود را مى‌بيند و صدايشان را مى‌شنود و عقل و فهمش برقرار است و به فكر مى‌افتد كه عمر خود را چگونه به سر برده و روزگارش را گذرانده و به ياد مى‌آورد مالهايى را كه جمع كرده و براى به دست آوردن آنها از حلال و حرام چشم پوشيده و آنها را از جاهايى كه حلال و حرامش آشكار و يا مشتبه بوده به دست آورده و به زيان آن اموال دچار گشته اموالى كه براى زنده‌ها باقى مى‌ماند و با آن خوش مى‌گذرانند.)

[٢]-تنگى و فشار قبر

قرآن مى‌فرمايد: ...وَ مِنْ وَرٰائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ٢«زمانى كه مرگ يكى از آنان فرارسد مى‌گويد:پروردگار من!مرا بازگردانيد.شايد در آنچه ترك كردم عمل صالحى انجام دهم(ولى به او مى‌گويند:)چنين نيست.اين سخنى است كه او به زبان مى‌گويد و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند.»

امام صادق عليه السّلام فرمودند:«برزخ قبر است،يعنى ثواب و عقاب بين دنيا و آخرت.» [٣]

زيد بن على از پدرانش از حضرت على عليه السّلام نقل مى‌كند:«عذاب القبر يكون من النّميمة و البول و عزب الرّجل عن أهله»:(عذاب قبر از ناحيه سخن‌چينى و دورى نكردن از آلودگى ادرار و جدايى مرد از اهلش پديد مى‌آيد.)

[١].نهج البلاغه،فيض الاسلام،خ ١٠٨.

[٢].مؤمنون(٢٣)٩٩/ و ١٠٠.

[٣].بحار،ج ٦،چاپ بيروت،ص ٢١٨،حديث ١٢.