شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠٢ - عبادت غير رسمى

تقوا نيز از شئون عبادت به معناى دوم يعنى عبادت غير رسمى است كه بندۀ خدا در تمام شئون و امور زندگى در اثر توجه به عظمت حق و خضوع عبودى،روش بندگى داشته باشد و اين يكى از حقوق الهى است كه بندۀ خدا،تقوى پيشه باشد.

امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه مى‌فرمايد:

«اوصيكم عباد اللّه بتقوى اللّه فانّها حقّ اللّه عليكم و الموجبة على اللّه حقّكم» [١]:(بندگان خدا!شما را به تقواى الهى سفارش مى‌كنم كه حق خدا است به عهدۀ شما و اداى آن حق باعث حق شما بر خدا مى‌شود.)

و نيز مى‌فرمايد:

«فعبّدوا انفسكم لعبادته و اخرجوا اليه من حقّ طاعته» [٢]:(نفوس خود را براى بندگى خدا رام كنيد،و با اداى حقّ اطاعت او،به سوى او بيرون شويد.)

و باز مى‌فرمايد:«و لكنّه سبحانه جعل حقّه على العباد ان يطيعوه» [٣]:(ولى خداوند حق خود را بر بندگان اين قرار داده كه او را اطاعت كنند.)

به نظر مى‌رسد اينگونه فرمايشات درباره عبادت و عبوديت در همۀ جهات است.چه عبادات رسمى و روزمرّه مثل نماز و روزه و چه عبادات غير رسمى كه از آن به عبوديت و روش بندگى رفتارى تعبير مى‌كنيم.

در خاتمۀ مقاله يادآور مى‌شويم حق ديگرى كه خداوند به گردن بندگان دارد و بر عهده بنده است كه آن را اداء كند،اقرار به جهل و نادانى است كه اين اقرار و اعتراف به جهل از رسوخ و استوارى در علم،ناشى مى‌شود.

[١].نهج البلاغه،خطبه ١٩١.

[٢].نهج البلاغه،خطبه ١٨٩.

[٣].نهج البلاغه،خطبه ٢٠٧.