شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠١ - عبادت غير رسمى

ضمن كارهاى روزمرۀ خود عباداتى دارند كه برحسب تشخيص خودشان اعمال عبادى مخصوص به خود را به عنوان پرستش معبودشان انجام مى‌دهند مثل عبادت خورشيدپرستان در مقابل خورشيد يا بت‌پرستان در مقابل بت و...

عبادت غير رسمى

معناى ديگر براى عبادت و عبوديت اين است كه بنده مشى و روش زندگى خود را براساس توحيد و خداپرستى اختيار كرده و در تمام گفتار و كردار و برخوردهايش، با افراد همنوع خود بلكه با حيوانات،مواظب باشد كه بندگى چه اقتضائى دارد و با آنها چگونه بايد رفتار كند.

اينكه در روايات آمده كه عبادت ده جزء است و نه جزء آن،طلب رزق حلال است،به همين معنى است كه روش بندگى اقتضا دارد بنده مواظب باشد قوت و غذايى را كه مصرف مى‌كند و هرچه را در زندگى از آن استفاده مى‌نمايد،حق بندگان خدا در آن نباشد و بالاتر از اين،به همه بندگان خدا با اين ديد و بينش،نظر كند كه حقشان از بين نرود.

چنانچه امير المؤمنين عليه السّلام مى‌فرمايد:

«ثمّ جعل سبحانه من حقوقه حقوقا افترضها لبعض النّاس على بعض» [١]:(خداوند از حقوق خودش،حقوقى را براى بعضى بر بعض ديگر قرار داده است.)برحسب اين فرمايش،افراد انسان بر يكديگر حق دارند از آن جمله،حق والى بر رعيت و حق رعيت بر والى،از آثار حق خداوند بر مردم و عبوديت مردم نسبت به خداوند است.

و در همين رابطه بايد گفت:تقوى كه سرلوحه موعظۀ همۀ رهبران الهى و پيروان راستين آنها بوده و در لسان آيات و روايات بسيار دربارۀ آن سفارش شده است.اين

[١].نهج البلاغه،خطبه ٢٠٧.