شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٧٧ - تأثير گناه و روگردانى قلب از عبادت

هنگامى كه از فضل خود به آنها بخشيد،بخل ورزيدند و سرپيچى كردند و روى‌گردان شدند [١].اين عمل روح نفاق را در دلهايشان تا روزى كه خدا را ملاقات كنند برقرار ساخت.اين بخاطر آن است كه از پيمان الهى تخلف جستند و دروغ گفتند.»

چنانچه ملاحظه مى‌شود از جملۀ فَأَعْقَبَهُمْ نِفٰاقاً فِي قُلُوبِهِمْ استفاده مى‌شود كه بسيارى از گناهان و صفات زشت مثل خلف وعده و تكذيب آيات و دستورات الهى ريشه‌اش نفاق و دوروئى است و اين صفات و گناهان باز هم باعث تشديد نفاق و برقرارى آن در دلها مى‌شود،بنابراين روحيه نفاق باعث گناه و اعمال زشت مى‌شود و همين گناهان و اعمال نيز صفت نفاق را در وجود انسانهاى منافق شدت مى‌بخشد و پا برجا مى‌سازد و مى‌شود گفت علّت و معلول يكديگرند و تأثير متقابل دارند.

و نيز در سورۀ مطفّفين مى‌فرمايد:

كَلاّٰ بَلْ رٰانَ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ مٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ [٢]:«چنين نيست كه آنها مى‌پندارند،بلكه اعمالشان زنگار بر دلهايشان نشانده است.»

از اين آيه نيز روشن مى‌شود كم‌فروشان كه در اثر بى‌اعتمادى به روز پاداش و ملاقات پروردگار،بر اين عمل اصرار دارند،در اثر اعمال بد گذشته،قلبشان سياه و ايمانشان تباه شده است.

دو نكته را از نظر نبايد دور داشت:

نكته اول:پى‌آمد اعمال

همچنان كه اعمال و رفتار بد،زمينه‌هاى نامناسب روحى ايجاد مى‌كنند و باعث لغزشهاى ديگر مى‌شوند،بلكه بدتر از آن چه‌بسا منتهى به اين مى‌شوند كه قلب از

[١].توبه(٩)،٧٦.

[٢].مطففين(٨٣)١٤/.