پيوسته در بهشت را بكوب، عايشه عرض كرد با چه؟ فرمود با گرسنگى، بى‌گمان روزه در سركوب شيطان، و بستن راهها و تنگ ساختن گذرگاههاى او ويژگى دارد و از هر عبادت ديگر مؤثّرتر و قويتر است، و چون عذاب و عقابى كه متوجّه افراد انسان مى‌شود به نسبت دورى و نزديكى او به شيطان، متفاوت بوده و شدّت و ضعف دارد، و روزه بيش از هر عبادت ديگر انسان را از شيطان دور مى‌گرداند، و به سبب اين عبادت مى‌توان در نهايت دورى از عذاب خداوند قرار گرفت، لذا به سپر، در برابر عذاب خداوند توصيف شده، و اين ويژگى به آن داده شده است.

بايد دانست كه عبادات اگر چه امورى عدمى هستند، و از پيش نبوده بعدا تحقّق مى‌يابند، ولى نمى‌توان آنها را عدم صرف دانست بلكه عدم آنها از مقوله عدم ملكه است، و اين كه فقدان عبادت در انسان شديدا حركتى پديد مى‌آورد، و او را كم و بيش در حالتى قرار مى‌دهد كه به ياد عبادت مى‌افتد، چيزى است كه نمى‌توان آن را بيهوده و ناديده گرفت، بلكه همين حركت و تذكّر سبب نيّت و موجب تقرّب به خداوند سبحان مى‌شود، و اين رمز همه عبادات است.

(٢٢٣٦٧- ٢٢٣٥٨)

٧- حجّ البيت و اعتماره:

ما به اسرار حجّ و عمره خانه خدا ضمن شرح خطبه اوّل اشاره كرده‌ايم و آنچه امام (ع) در اين جا فرموده اين است كه حجّ و عمره، فقر و نادارى را از ميان مى‌برد، و گناهان را مى‌شويد، بنا بر اين در اين واجب سود دنيا و آخرت گرد آمده است، امّا سود دنيوى حج و عمره از ميان بردن نادارى است چون در موسم حج داد و ستد به جريان مى‌افتد و در آن هنگام بازارها در مكّه بر پا مى‌شود، در نتيجه فقر و نادارى از ميان مى‌رود، و سود آخرت به سبب اين است كه حجّ و عمره، گناهان را از صحيفه اعمال انسان مى‌شويد و محو مى‌كند، و به اين مطلب در آن جا كه از اسرار عبادات سخن گفته شده اشاره كرده‌ايم. بارى منافعى را كه امام (ع) براى حجّ و عمره بيان داشته همان است كه قرآن كريم در باره آنها ذكر كرده است كه‌ «لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ» يعنى: تا سودهايى را كه براى آنها دارد مشاهده كنند، بيشتر مفسّران گفته‌اند، منظور سودهاى اين جهانى است‌