ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٤٠٢ - فرموده است قد ماروا في الحيرة
(ريسمان) را براى اهل بيت (ع) استعاره آورده است، و سبب در لغت نيز به همين معناست، و اين كه امر به مودّت و دوستى آنها شده به دليل قول خداوند متعال است كه فرموده است: «قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى [١]».
(٣٠١٠٩- ٣٠٠٩١)
فرموده است: و نقلوا البناء عن رصّ أساسه فبنوه في غير موضعه.
اين گفتار اشاره به اين است كه امر خلافت را از آن حضرت و فرزندانش به ديگران عدول دادند، بديهى است قطع صله رحم موجب خروج از دايره فضيلت عدالت، و دچار شدن به رذيلت ظلم است، همچنين عدم مودّت و دلبستگى به اولى القربى يعنى خويشاوندان پيامبر خدا (ص) كوتاهى در تحصيل فضيلتى است كه در ذيل صفت عفّت مندرج است، و نيز نقل بناى خلافت از محلّى كه خداوند براى آن قرار داده بود، داخل در صفت زشت و ناپسند ظلم مىباشد، سپس امام (ع) اين منحرفان از جادّه عدالت، و آلودگان به ستم و بيدادگرى را به گونهاى كوتاه و فشرده توصيف مىكند كه: اينها معدن هر خطا و گناهند، يعنى اين ستم پيشگان براى ارتكاب هر گناهى آمادگى دارند و مهيّاى آن هستند، و گمان هر خطا و ناروا به آنها مىرود، واژه معادن در جمله معادن كلّ خطيئة استعاره است، جمله أبواب كلّ ضارب فى غمرة نيز به همين معنا و مفاد آن اين است كه: اينان براى هر نادانى كه در طريق گمراهى گام بر مىدارد، درهاى گشادهاند، واژه أبواب را براى آنان به اين اعتبار استعاره فرموده كه هر كسى بر اثر تيرگيهاى جهل، يا به منظور القاى شبهه فتنهاى برپا كند، و در اين راه از آنها كمك بخواهد، آنان همين درها را به روى او مىگشايند، و او را كمك، و رأى فاسد او را تحسين مىكنند، و با اين كار خود چنين نشان مىدهند كه آنها درهاى رسيدن به مرادند، و او براى رسيدن به مقصودش بايد از همين در داخل شود.
(٣٠١٢٢- ٣٠١١٠)
فرموده است: قد ماروا في الحيرة.
[١] سوره شورى (٤٢) آيه (٢٣) يعنى: (اى پيامبر) بگو من از شما هيچ پاداشى بر رسالتم درخواست نمىكنم جز دوست داشتن نزديكانم.