فرموده، و اين مطلب از مدائنى‌ [١] در كتاب الفتوح نقل شده است، نيز گفته شده كه در هنگام جنگ نهاوند اين سخنان بيان شده، و اين را محمّد بن جرير طبرى‌ [٢] روايت كرده است، امّا جنگ قادسيّه در سال ١٤ هجرى اتّفاق افتاده است، و در اين زمان عمر با مسلمانان مشورت كرد كه خود به همراه سپاهيان به جنگ ايرانيان رود، و على (ع) نظر خود را همان گونه كه ذكر شد به او سفارش فرمود، و عمر آن را به كار بست و از اين كه خود با سپاهيان عزيمت كند منصرف شد و سعد بن ابى وقّاص را به سردارى سپاه مسلمانان منصوب كرد، نقل شده است كه در اين جنگ، رستم فرمانده سپاه يزدگرد پيكهايى از افراد سپاه خود در طول راه قادسيّه تا مدائن يكى پس از ديگرى گمارد و هر زمان رستم سخنى بر زبان مى‌آورد، هر يك آن را به ديگرى مى‌گفت تا به گوش يزدگرد مى‌رسيد، داستانهاى جنگ قادسيّه مشهور و در تاريخها مسطور است، امّا جنگ نهاوند بدين گونه است كه در هنگامى كه عمر بر آن شد كه با ايرانيان بجنگد و سپاهيان يزدگرد در نهاوند گرد آمده بودند با اصحاب به مشورت پرداخت، عثمان به او سفارش كرد كه خليفه به همه حكّام قلمرو اسلام مانند شام و يمن و مكّه و مدينه و كوفه و بصره نامه بنويسد و همه مسلمانان را از جريان آگاه سازد و دستور دهد براى جنگ بيرون آيند و خود نيز با سپاهيان عازم جهاد گردد، ليكن على (ع) نظر خود را به شرحى كه ذكر شد بيان، و فرمود: أمّا بعد و إنّ هذا الأمر لم يكن نصره و لا خذلانه ... تا آخر و عمر گفت آرى رأى همين است، و دوست دارم كه از همين نظريّه پيروى كنم، اكنون مردى را به من معرّفى كنيد كه انجام اين مهمّ را به‌

[١] علىّ بن محمّد بن عبد اللّه مدائنى از راويان و مورّخان قرن دوّم هجرى و از مردم بصره است، به سال ١٣٥ ه در اين شهر متولّد و در سال ٢١٥ ه در بغداد وفات يافته است و چون مدّتى در مدائن مى‌زيسته به اين لقب معروف شده است. فرهنگ دهخدا (مترجم)

[٢] محمّد بن جرير طبرى آملى مؤلف تفسير و تاريخ طبرى است كه در سال ٢٢٤ ه در آمل متولّد شده و به سال ٣١٠ ه وفات يافته است. فرهنگ دهخدا (مترجم).