جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٤ - غزل ٧٨ به كوى ميكده، هر سالكى كه ره دانست

عاشقى و توجّه به دوست، گناه مى دانست، كه:

٦٢٩

«ألْعَقْلُ آلَهٌ أعطيناها لِمَعْرِفَةِ الْعُبُودِيَّةِ، لا لِمَعْرِفَةِ الرُّبُوبيَّةِ»

[١]: (عقل وسيله اى است كه براى شناخت بندگى به ما عنايت شده نه براى شناخت ربوبيّت.)، و همواره مى گفت بنده واقعى و عاشق حقيقى، كسى است كه خود را نداند، چيزى را براى خويش نبيند، و هرگز در برابر مولاى خود اراده و اختيارى نداشته باشد؛ كه: «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ»[٢]: (و نخواهيد خواست، مگر اينكه خداوند بخواهد.) خلاصه بخواهد بگويد:

كنايه ازا اينكه: محبوبا! چون به هجرت مبتلا گشتم، از بخت و طالع بد خود آنقدر گريستم كه روز و شبم بر اين حال گذشت، و ماه و خورشيد هم آگاه بر روزگار فراقم گشتند؛ كه:

٦٣٠

«فَبِعِزَّتِكَ يا سَيّدى: ... لأبكِيَنَّ بُكاءَ الْفاقِدين»

[٤]: (پس به عزّت و سر افرازى‌ات سوگند، اى سرور من! ... همانا بسان گريستن [عزيزى‌] از دست دادگان بر تو خواهم گريست.) بخواهد بگويد:

[١] - اثنى عشريه: ص ١٩٧.

[٢] - انسان: ٣٠.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٧٤، ص ١٥١.

[٤] - اقبال الاعمال، ص ٧٠٨.