جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٤٤ - غزل ١١٢ اكنون كه مى دمد از بوستان، نسيم بهشت
|
من كه دارم در گدايى، گنجِ سلطانى به دست |
كه طمع در گردشِ گردونِ دُون پرور كنم؟![١] |
|
و نيز در جايى مى گويد:
|
به سِرِّ جامِ جَم آنگه نظر توانى كرد |
كه خاكِ ميكده، كُحْلِ بَصَر توانى كرد |
|
|
گدايىِ دَرِ ميخانه طُرْفه اكسيرى است |
گر اين عمل بكنى، خاك، زَرْ توانى كرد[٢] |
|
و نيز مى گويد:
|
گر چه ما بندگانِ پادشهيم |
پادشاهانِ مُلكِ صُبحگهيم |
|
|
گنج در آستين و كيسه تُهى |
جامِ گيتى نما و خاك رَهيم |
|
|
هوشيارِ حضور و مستِ غرور |
بحرِ توحيد و غَرقه گنهيم[٣] |
|
|
چمن حكايتِ ارديبهشت مى گويد |
نه عاقل است كه نسيه خريد و نقد بِهَشت |
|
حال كه اى خواجه! موسم ارديبهشت است، و پرتوى از عطر تجلّيات محبوب از چمنزار عالم وجود استشمام مى شود، و مى توان از اين طريق به حقيقت آنان راه يافت، عاقل نيست آن كسى كه نقد امروز را به نسيه فردا از دست دهد، و از باطن مظاهر استفاده نكند؛ كه:
٨٦٥
«ألْعاقِلُ مَنْ يَزْهَدُ فيما يَرْغَبُ فيهِ الْجاهِلُ»
[٤]: (عاقل، كسى است كه به آنچه جاهل بدان ميل دارد، بى ميل باشد.- يا:
٨٦٦
«الْعاقِلُ مَنْ أحْرَزَ أمْرَهُ»
[٥]: (خردمند، كسى است كه مالك امر خويش بوده [و امور پراكندهاش را جمع كند، يا: امور خويش را از ديگران پنهان كند.]- همچين:
٨٦٧
«إنَّ الْعاقِلَ مَنْ نَظَرَ فى يَوْمِهِ لِغَدِهِ، وَسَعى! فى فكاكِ نَفْسِهِ»
[٦]: (همانا خردمند كسى است كه در امروز خود براى [توشه بردارى] فردايش.
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٥٢، ص ٣٣١.
[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٢، ص ١٢٣.
[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٣٤، ص ٣١٩.
[٤] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٥٦.
[٥] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٥٦.
[٦] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ١٥٨.