جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٢٢ - غزل ١٠٩ امروز، شاه انجمن دلبران يكى است

سود حقيقى آنان مى كنند كه به محبوب حقيقى دل بسته باشند.

آرى، حضرت محبوب، دوستداران حقيقى خود را به انس با خويش پذيرا مى‌شود، نه آنان كه تنها ادّعاى دوستى‌اش دارند، كه:

٨٤٦

«لا يَسْتَقيمُ إيمانُ عَبْدٍ حَتّى‌ يَسْتَقيمَ قَلْبُهُ، وَلا يَسْتَقيمُ قَلْبُهُ حَتّى‌ يَسْتَقيمَ لِسانُهُ»

[٢]: (ايمان هيچ بنده اى پا بر جا نمى گردد تا اينكه قلبش استوار شود، و دلش پايدار نمى شود تا اينكه زبانش راست گردد.) كنايه از اينكه: من اگر مى گويم: «دلبر اگر هزار بود، دل بر آن يكى است» و مى‌گويم: «من بَهْرِ آن يكى، دل و دين داده‌ام به باد»، هرچه گفتم همان است كه در دل داشتم، وگرنه انسم با او حاصل نمى شد. به گفته خواجه در جايى:

لذا مى گويد:.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٤٩، ص ٢٨.

[٢] - نهج البلاغه، خطبه ١٧٦.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٦٣، ص ٢١٠.