جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٦٢ - غزل ١١٥ سزد كه از همه دلبران، ستانى باج

بود، در حالى كه از هر امّت گواهى آورده، و تو را گواهِ بر اينان خواهيم آورد؟- نيز:

٨٧٧

«أنَّ الأنبياءَ دُعاةُ وَهُداةُ رُشْدِكُمْ»

[١]: (براستى كه پيامبران خواننده و راهنمايان [به سوى‌] راهنماى شما بوده‌اند.) زيرا: تو اشرف از آنان، و تاج سر همه موجودات مى باشى؛ كه:

٨٧٨

«لَولاكَ، ما خَلَقْتُ الأفْلاكَ»

[٢]: (اگر تو نبودى، افلاك و گردونها [جهان و جهانيان‌] را نمى آفريدم.- به گفته خواجه در قصائدش:

و اگرچه در ظاهر و از جهت خلقت مادّى آنان بر تو تقدّم دارند؛ ولى خلقت نورى‌ات از تمامى آنها و همه خلق مقدَّم است، كه:

٨٧٩

«إنّ اللّهَ- تَبارَكَ وَتَعالى- خَلَقَ نُورَ مُحَمَّدٍ صَلّى اللّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ قَبْلَ أنْ خَلَقَ [يَخْلُقَ‌] السَّمواتِ وَالأرْضَ وَالْعَرْشَ وَالْكُرْسِىَّ وَاللَّوْحَ وَالْقَلَمَ وَالْجَنَّةَ والنَّارَ، وَقَبْلَ أنْ خَلَقَ [يَخْلُقَ‌] آدَمَ وَنُوحاً وَإبْراهِيمَ وَإسْماعيلَ وَإسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَ مُوسى‌ وَعيسى‌ وَداوُدَ وَسُلَيْمانَ- عَلَيْهِمُ السَّلامُ- وَكُلَّ مَنْ قالَ اللّهُ- عَزَّ وَجَلَّ- فى قَوْلِهِ (وَوَهْبْنا لَهُ إسْحاقَ وَيَعْقُوبَ) إلى قَوْلِهِ: (وَهَدَيْناهُمُ إلى صِراطٍ مُسْتَقيمِ) وَقَبْلَ أنْ خَلَقَ الأنْبِياءَ كُلَّهُمْ»

[٤]: (همانا خداوند- تبارك و تعالى- نور محمّد- صلّى الله عليه و آله- را پيش از آفرينش آسمانها و زمين و عرش و كُرسىّ ولوح و قلم و بهشت و آتش [جهنّم‌]، و پيش از اينكه آدم و نوح و ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و موسى و عيسى و داوود و سليمان- عليهم السّلام- و تمام پيامبرانى را كه خداوند- عزّ وجلّ- در فرمايشش: «و اسحاق و يعقوب را به او [ابراهيم ٧‌] عنايت نموديم.» تا اينكه مى فرمايد: «و همه آنان را به صراط مستقيم و راه راست رهنمون شديم.» [ذكر] فرموده، و قبل از آفرينش همه.

[١] - بحار الانوار، ج ١٠٢، ص ٩٤، از روايت ٢.

[٢] - بحار الانوار، ج ١٥، ص ٢٨.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، قصائد، ص ٢٢.

[٤] - بحارالانوار، ج ١٥، ص ٤، از روايت ٤.