جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٨١ - غزل ١٠٤ شنيدهام سخنى خوش كه پير كنعان گفت

و در جاى ديگر مى گويد:

كنايه از اينكه: غمهاى عالم فانى، و به خصوص غم و اندوه فراوان فراق را تنها با ذكر و مراقبه شديد به محبوب مى توان از خاطر زدود. اين گفتار از پير دهقان، علىّ- ٧- است؛ كه:

٧٩٦

«ذُكْرُ اللّهِ طارِدُ اللَّأوآءِ وَالْبُؤسِ»

[٣]: (ياد خدا، دور كننده شدّت و رنج و سختى است.- يا:

٧٩٧

«ذاكِرُ اللّهِ سُبحانَهُ مُجالِسُهُ»

[٤]: (آن كه خداوند سبحان را ياد مى‌نمايد، با او همنشين است.- همچنين:

٩٩٤

«ذِكْرُ اللّهِ جَلآءُ الصُّدُورِ وَطُمَأنيتَهُ الْقُلُوبِ»

[٥]: (ياد خدا، [موجب‌] زدوده شدن و درخشندگى سينه‌ها، و آرامش دلهاست.) قرآن شريف نيز در اين باره مى فرمايد: «الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ. أَلا! بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»[٦]: ( [منيبين آنانند كه‌] ايمان آورده و قلبهايشان به ياد خدا آرام مى گيرد. هان! دلها تنها به ياد خدا آرام مى گيرد.- به گفته خواجه در جايى:

در جايى نيز مى گويد:.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣، ص ٥٣.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٤٠، ص ٣٨٨.

[٣] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب ذكر الله سبحانه، ص ١٢٤.

[٤] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب ذكر الله سبحانه، ص ١٢٤.

[٥] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب ذكر الله سبحانه، ص ١٢٤.

[٦] - رعد: ٢٨.

[٧] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٤، ص ٦٧.