جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٨٩ - غزل ٨١ به دام زلف تو، دل مبتلاى خويشتن است

كنايه از اينكه: محبوب من، حُسن و زيبايى و كمالات و عطر او، به خويش است، احتياج به آرايش ندارد، بلكه زيبايى تمامى جمالهاى جهان هستى از اوست، و همه از پرتو اسماء و صفات وى منشأ گرفته؛ كه:

٦٤٣

«أللّهُمَّ! إنّى أسألُكَ مِنْ جَمالِكَ بأجْمَلِهِ، وَ كُلُّ جَمالِكَ جَميلٌ»

[١]: (خداوندا! همانا از جمال و زيبايى‌ات زيباترينش را خواستارم و تمام جمال تو زيبا و جميل است.- نيز:

٦٤٤

«وَبِنُورِ وَجْهِكَ الَّذى أضآءَ لَهُ كُلُّ شَى ءٍ، يا نُورُ! يا قُدُّوسُ»

[٢]: (و [از تو مسئلت دارم‌] به نور وجه و اسماء و صفاتت كه تمام اشياء بدان روشن و نورانى است. اى نور! واى پاك و منزّه [از هر نقص!].- به گفته خواجه در جايى:

و در جايى نيز مى گويد:

اى خواجه! عافيتت، در منزلتهاى والاى انسانى و حيات جاودانى است، و آن گنجى مى باشد كه نزد خود، و از طريق معرفت نفس مى توانى آن را به دست آرى؛ كه:

٦٤٥

«كَفى‌ بِالْمَرْءِ مَعرِفَةً أنْ يَعْرِفَ نَفْسَهُ.»

[٥]: (مرد [انسان‌] را همين شناخت بس، كه نفس خويش را بشناسد.- نيز:

١١٦٨

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، جَلَّ أمْرُهُ»

[٦]: (هركس نَفس خويش را.

[١] - اقبال الاعمال، ص ٥١٧، سطر ١٢.

[٢] - اقبال الاعمال، ٧٠٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٦٧، ص ٨٢.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٠٩، ص ٣٠٢.

[٥] ( ٥، ٦) غرر و درر موضوعى، باب معرفة النّفس، ص ٣٨٧.

[٦] ( ٥، ٦) غرر و درر موضوعى، باب معرفة النّفس، ص ٣٨٧.