جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٩٩ - غزل ٩٥ اى نسيم سحر! آرامگه يار كجاست؟

مرا [به سوى خود] بخوان تا به تو واصل گردم، و با احسان و بخششت مرا [به سوى خود] بكش، تا [به تمام وجود] بر تو روى آورم.- به گفته خواجه در جايى:

آرى بشر چه بخواهد و يا نخواهد، و چه بداند و يا نداند، هر لحظه دوست را مى‌طلبد و رجوع و بازگشتش به او مى باشد؛ كه: «إِنَّا لِلَّهِ، وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»[٢]: (همانا ما از آن خداييم و به سوى او باز مى گرديم.- نيز: «يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ! إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‌ رَبِّكَ كَدْحاً، فَمُلاقِيهِ»[٣]: (اى انسان! بى گمان تو [در سير] به سوى پروردگارت سخت در كوشش و رنجى، و [عاقبت‌] با او ملاقات خواهى نمود.)؛ لكن كمالى را كه اساساً براى تحصيل آن به اين عالم آمده (كه همان توجّه به فطرت، و شهود مقام نورانيّت و ولايت الهيّه است) ميسّر نمى شود جز آنكه تجافى از تعلّقات و بستگيها پيدا نمايد؛ كه: «وَ لا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ، لا إِلهَ إِلَّا هُوَ، كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ، لَهُ الْحُكْمُ، وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ»[٤]: (و هرگز با خدا معبود ديگرى را مخوان [و مپرست؛ زيرا] معبودى جز او نيست، [و] هر چيزى جز.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٥٧، ص ٣٣٤.

[٢] - بقره: ١٥٦.

[٣] - انشقاق: ٦.

[٤] - قصص: ٨٨.