جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٩٦ - غزل ١١٩ دل من در هواى روى فرخ

١٠٢١

بابِكَ بِالْخَيْبَةِ مَصْرُوفاً، وَلَسْتُ أعْرِفُ سِواكَ مَوْلىً بِالإحسانِ مَوْصُوفاً؟!»

[١]: (معبودا! كيست كه در طلب پذيرايى‌ات بر تو فرود آمد و پذيرايى‌اش ننمودى؟! و كيست كه به اميد بخششت به درگاه تو مقيم شد و به او احسان ننمودى؟! آيا سزاوار است به نوميدى از درگاهت بر گردم با آنكه جز تو مولايى كه به نكو كارى ستوده باشد نمى شناسم؟!.- مى‌گويد:

باز كنايه از اينكه: همان گونه كه تنها زُلف سياه فرّخ در كنارش از او برخوردار است، زلف يار من و كثرات عالم اگرچه سياه و جهت جلالى دارد، و از وى دورم مى‌سازد و نمى گذارد توجّه به ملكوتشان داشته باشم؛ ولى خود به خود، چون همواره همنشين و هم راز محبوبم مى باشد، نيكبخت است.

و ممكن است خواجه بخواهد با بيان «سياهى» اشاره به چهره رسول اللّه- صلّى الله عليه و آله- كه تمايل به سياهى داشته و گندم گون بوده است، بنمايد. در جايى مى گويد:

و از «هم زانو بودن»، به مقام قرب و خلافة اللّهى حضرتش اشاره داشته باشد.

كنايه از اينكه: آنان كه به قامت و جمال خود مى بالند، چون قامت زيباى يار مرا.

[١] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤١٤، ص ٣٠٦.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣١، ص ٥٨.