جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٠٧ - غزل ٨٣ حاصل كارگه كون و مكان اين همه نيست

٦٩٦

الْهِمّةِ عَنِ الإعْتِمادِ عَلَيْها؛ إنَّكَ عَلى كُلّ شَىْ‌ءٍ قَديرٌ.»

[١]: (بار الها! [پس از آنكه مرا به مشاهده انوارت مفتخر نمودى‌] امر فرمودى باز به آثار و مظاهرت بازگشت نموده و به آنها توجّه داشته باشم، پس به پوشيدن جامه [مشاهده‌] انوارت و به راهنمايى كه در آن بصيرت را از تو وام گيرم، به سوى خودت باز گردان، تا همان گونه كه از طريق آثار به انوارت راه يافتم. [پس از توجّه به آثار باز] از اين راه به تو باز گردم، در حالى كه باطنم از نظر و توجّه [استقلالى‌] دادن به مظاهر معصون و محفوظ باشد، و همّت و انديشه‌ام از تكيه نمودن و بستگى به آنها بلندتر باشد، كه تو بر هرچيز توانايى.- نيز:

٧٤٤

«إلهى! وَاجْعلْنى مِمَّن نادَيْتَهُ فَاجابَكَ، وَلا حظْتَهُ فَصَعِقَ لِجلالِكَ، فَناجَيْتَهُ سِرّاً، وَعَمِلَ لَكَ جَهْراً»

[٢]: (بار الها! مرا از آنانى قرارده كه ندايشان كردى و اجابتت نمودند و به آنها نظر افكندى و در برابر جلال و عظمتت مدهوش گشتند، سپس در باطن با آنها مناجات كردى و آشكارا و در ظاهر براى تو عمل نمودند.).

و ممكن است (به قرينه ابيات قبل و بعد) مراد خواجه از بيت، تقاضاى فنا و وصال باشد. بخواهد با اين بيان تمنّاى آن را بنمايد و بگويد:

اى زاهدى كه دست از صومعه و جايگاه عبادت و زهد خشك خود بر.

[١] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٦٨٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٦٢، ص ٣٣٨.