جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٥٢ - غزل ٥٩٥ هواه خواه توام جانا! و مى دانم كه مى دانى

كنايه از اينكه: اى خواجه! اگر در سفر عشق، ملالتى از دوستان و يا منازل راه رسدت، و ياتجلّيات معشوق دوام نداشته باشد، ملول مشو؛ كه در دشواريها و مشكلات هجرانت پايان پذيرد و روزى رسد كه همواره به عيش با وى نشسته و ملالتها را از ياد خواهى برد. در جايى چون با حضرتش الفتى حاصل نموده، مى‌گويد:

و ممكن است مراد وى از «همرهان»، حضرت محبوب باشد؛ كه: «هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ»[٣]: (او با شماست هر جا باشيد.) بخواهد بگويد: از دوستى كه با توست و او را نمى بينى، و علّت نديدن هم خود تويى؛ كه: «

وَأنَّ الرّاحِلَ إلَيْكَ قَريبُ المَسافَةِ، وَأنَّكَ لاتَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِكَ، إلّاأنْ [ولكِنْ‌] تَحْجُبَهُمُ الأعْمالُ السَّيِّئَةُ [الآمالُ‌] دُونَكَ.»

[٤]: (و [مى‌دانم‌] مسافت آنكه به سوى تو كوچ كند، كوتاه است، و تو از مخلوقاتت در حجاب نيستى، جز آنكه [ولى‌] اعمال زشت [يا: آرزوها] شان حجاب آنها مى شود.)، ملالت.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٦٢، ص ٣٣٧.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥١٥، ص ٣٧٠.

[٣] - حديد: ٤.

[٤] - اقبال الاعمال، ص ٦٨.