جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٥٠ - غزل ٥٩٥ هواه خواه توام جانا! و مى دانم كه مى دانى

دلبرا! نه من به تنهايى هواه خواه توام، كه همه بشر، دانسته و ندانسته، دل به تو و ملكوتشان داده اند و اين تويى كه در پيچيدگى خلقى انسان و كثراتت مختفى گشته اى و دلها را به خود متوجّه مى سازى و نامزد خاصّ و عام شده‌اى، الهى! كه در حجاب مظهريّتشان پنهان نمانى و هيچ چيز پريشانشان نكند، تا جمالت برايشان آشكار شود، و آنان كه آمادگى ديدارت را دارند، مشاهده‌ات نمايند.

و ممكن است بخواهد با اين بيان تمنّاى پريشان شدن را كرده باشد، تا حضرتش را مشاهده نمايد. در جايى مى گويد:

و در جايى نيز مى گويد:

لذا مى گويد:

معشوقا! نه تنها افشاندن زُلفت سبب جمعيّتِ خاطر من مى گردد، بلكه اگر حجاب كثرات را بگشايى و ملكوت آنها را براى پشمينه پوش زاهد هم آشكار گردانى، به وجد و حال مى آيد، و بُتهاى درونى و شركهاى خفى از او خواهد ريخت، و از توجّه قشر و ظاهر باز مى ايستد و به حقيقت خويش و مظاهر با ديده.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٣٦، ص ٣٢٠.