جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٥٠ - غزل ٥٨٢ طفيل هستى عشقند، آدمى و پرى

كنايه از اينكه: اى دوستان هم طريق! در ظلمت سراى عالم طبيعت و جهل بشريّت- كه‌

«بَناهُمْ بِنْيَةً عَلَى الجَهْلِ.»

[٢]: (بنياد و اساس آنها [مخلوقات‌] را بر جهل و نادانى نهاد.)- تنها كسى از خطرات و انحرافات آن نجات مى يابد كه از دعا و توجّه به حضرت دوست در نيمه‌هاى شب و تضرّع و زارى سحرگاهان بهره داشته باشد كه:

«وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ، عَسى‌ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً، وَ قُلْ: رَبِّ! أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ، وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ، وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً.»[٣]»: (و پاسى از شب را بيدار باش، و اين وظيفه اضافى مخصوص توست، باشد كه پروردگارت تو را به مقام محمود و جايگاه ستوده اى برانگيزد. و بگو پروردگارا! مرا [در تمام امور] با صدق و راستى داخل، و با راستى و درستى خارج گردان، و از نزد خويش تسلّط و چيرگى يارى دهنده اى براى من قرار ده.- نيز:

٣٩١٤

«يا داوُد! عَلَيْكَ بِالإسْتِغْفارِ فى دَلَجِ اللَّيْلِ وَالأسْحارِ، يا داوُد! إذا جَنَّ عَلَيْكَ اللَّيْلُ، فَانْظُرْ إلَى ارْتِفاعِ النُّجوُمِ فِى السَّمآءِ، وَسَبِّحْنى وَأكْثِرْ مِنْ ذِكْرى.»

[٤]: (اى داوود! بر تو باد به آمرزش طلبيدن در آخر شب و سحرگاهان. اى داوود! هرگاه [تاريكى‌] شب تو را فرا گرفت، به بلندى ستارگان در آسمان بنگر، و تسبيح مرا گوى، و.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٣، ص ٢٢٩.

[٢] - بحارالانوار، ج ٣، ص ١٥، روايت ٢.

[٣] - اسراء: ٧٩ و ٨٠.

[٤] - ارشاد القلوب، باب ٢٢، ص ٨٦.