جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٤٤ - غزل ٥٥٧ چه قامتى؟ كه ز سر تا قدم، همه جانى

درنظرم مى گذشت. و حضرت خود را از گمان من منزّه دانسته و «سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ!»[١]: (پاك و منزّه است خداوند از آنچه او را توصيف مى كنند!) مى‌فرمودى. چون (با ديده دل) مشاهده‌ات نمودم، معلومم شد كه «الحق هزار چندانى» و دانستم چرا خود را از توصيف بندگان منزّه مى دانى. به گفته خواجه در جايى:

و ممكن است اين بيت اشاره به مقام احديّت داشته باشد و بخواهد بگويد:

و بگويد:

دلبرا! جذبه و بيمارى چشم و كشش جمالت بيمارم ساخته، و مظاهر و كثرات عالم طبيعتت پريشان خاطر، و همواره‌ام از تو جدا مى سازد و به خود مشغول.

بخواهد با اين بيان بگويد:

٣٨٩٣

«إلهى! تَرَدُّدى فِى الآثارِ يُوجِبُ بُعْدَ المَزارِ، فأجْمِعنى عَلَيْكَ بِخِدْمَةٍ

[١] - صافات: ١٥٩.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٩، ص ١٢٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٠٩، ص ٣٠٢.

[٤] - ديوان عُمر بن الفارض، ص ٧١- سوگند به حقيقتى بالاتر از حُسن و زيبايى كه در تو مشاهده نمودم،[ حقيقتى كه‌] به واسطه آن‌[ حُسن و جمال‌] لطيف تر از آن بود كه چشم بصيرتم آن را درك نمايد ...