جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٧٢ - غزل ٥٦١ دو يار زيرك و از باده كهن دو منى

در كُنج انعزال و قناعت، سودهاست كه با گنجهاى دنيا مقايسه‌اش نتوان نمود؛ كه:

٣٧٥٥

«السَّلامَةُ فِى التَّفَرُّدِ.»

[١]: (سلامت و تندرستى در تنها گزينى است.- نيز:

٣٧٥٦

«ألعُزْلَةُ أفْضَلُ شِيَمِ الأكْياسِ.»

[٢]: (عُزلت و گوشه گيرى، بهترين خصلتها و شيوه‌هاى زيركان مى باشد.) و همچنين:

٣٧٥٧

«مَنِ انْفَرَدَ مَنِ النّاسِ، أنِسَ بِاللَّهِ سُبْحانَةُ.»

[٣]: (هركس از مردم [بُريده و] تنهايى گزيند، با خداوند سبحان انس مى يابد.- يا:

٣٧٥٨

«نِعْمَ العِبادَةُ ألْعُزْلَةُ!»

[٤]: (چه خوب عبادتى است عُزلت و تنهايى!- هركس را اين امر بدست آيد و از آن بهره نگيرد و دنيا را مطلوب خود قرار دهد، چون آنان مى باشد كه يوسف ٧ را با كمترين قيمت معامله كردند؛ كه: «وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ، دَراهِمَ مَعْدُودَةٍ، وَ كانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ»[٥]: (و آنان، و او [كاروانيان‌] او [حضرت يوسف ٧‌] را به بهاى اندك [و بى‌ارزش‌] درهمى چند خريدند، و به [آشكار شدن امر] ميل و رغبتى نداشتند.)

زاهدا! عالم و آنچه در آن است، براى تكميل و نايل شدن من و تو به منزلت عبوديّتِ حقيقىِ «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ، إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»[٦]: (و جنّ و انس را نيافريدم، جز آنكه مرا بپرستند.) مى‌باشد. چنانچه خريدار اين متاع نشويم، زهد تو و فسق من (به نظر تو)، كارخانه عالم را از رونق نمى اندازند؛ پس بيا با يكديگر همراه شويم و به طريق فطرت توجّه نماييم؛ كه «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً، فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها، لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ، ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ، وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ»[٧]: (پس استوار و مستقيم.

[١] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٤٩.

[٢] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٤٩.

[٣] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٤٩.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب العزلة، ص ٢٥٠.

[٥] - يوسف: ٢٠.

[٦] - ذاريات: ٥٦.

[٧] - روم: ٣٠.