جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٩٢ - غزل ٥٦٣ رفتم به باغ تا كه بچينم سحر، گلى

چه بسيار گل كه در چمنزار عالم وجود شكفته مى شود و بى‌جفاى خار آن را نمى‌توان چيد، تو هم- اى خواجه!- اگر مى خواهى گل مرادت را بچينى، بايد با ابتلائات عالم فراق و محروميّتهاى جهان طبيعت بسازى؛ كه:

٣٧٦٥

«إنَّ عَظيمَ الأجْرِ مُقارِنُ عَظيمِ البَلآءِ؛ فَإذا أحَبَّ اللَّهُ سُبْحانَهُ قَوْماً، إبْتَلاهُمْ.»

[١]: (بدرستى كه پاداش بزرگ، همراه بلاى بزرگ است؛ پس هرگاه خداوند سُبحان گروهى را دوست داشت، گرفتارشان مى كند.) و همچنين:

٣٧٦٦

«عَلى‌ قَدْرِ النَّعْمآءِ يَكُونُ مَضَضُ البَلآءِ.»

[٢]: (همواره درد بلاء و گرفتارى به اندازه نعمت و خوشى است.- يا اينكه:

٣٧٦٧

«كَمْ مِنْ مُنْعَمٍ عَلَيْهِ بِالبَلآءِ.»

[٣]: (چه بسيار كسى كه با بلا و گرفتارى نعمتى به او عنايت شده.)؛ لذا مى گويد:

كنايه از اينكه: همان گونه كه گل را از خار بيگانه قرار نداده‌اند، هر كجا گل خوشبو و زيبايى وجود دارد مصاحب خار است، بهره بردن از جمال و كمال و مشاهدات حضرت محبوب را بى‌رنج و خوارى و تحمّل ايّام و ليالى فراق نتوان بدست آورد.

تنها عاشق بايد صبر را پيشه خود سازد؛ كه:

٣٧٦٨

«ألصَّبْرُ كَفيلٌ بِالظَّفَرِ.»

[٤]: (صبر و شكيبايى، ضامن و عهده دار كاميابى و پيروزى است.- نيز:

٣٧٦٩

«أوَّلُ العِبادَةِ إنْتِظارُ الفَرَجِ بِالصَّبْرِ.»

[٥]:

(اوّل عبادت، انتظار فرج و گشايش همراه با تحمّل صبر و شكيبايى است.- همچنين:

٣٨٩٢

«أفْضَلُ الصَّبْرِ، ألصَّبْرُ عَنِ المَحْبُوبِ.»

[٦]: (برترين صبر، شكيبايى بر دورى محبوب است.) و.

[١] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.

[٢] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.

[٣] ( ١- ٢ و ٣). غرر و درر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.

[٤] ( ٤- ٥). غرر و درر موضوعى، باب الصبّر، ص ١٩٠.

[٥] ( ٤- ٥). غرر و درر موضوعى، باب الصبّر، ص ١٩٠.

[٦] - غرر و درر موضوعى، باب الصبر، ص ١٩١.