جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٩٥ - غزل ٦٠٠ ألم يأن للأحباب أن يترحموا؟
|
گرت ز دست برآيد مرادِ خاطر ما |
ببخش زود كه خيرى براى خويشتن است |
|
|
به جانت اى بُتِ شيرين من! كه همچون شَمع |
شبان تيره مُرادم فناىِ خويشتن است |
|
|
بسوخت حافظ و در شرطِ عشق و جانبازى |
هنوز بر سَرِ عهد و وفاى خويشتن است[١] |
|
|
لِكُلِّ مِنَ الْخُلّانِ ذُخْرٌ وَنِعْمَةٌ |
وَلِلْحافِظِالْمِسْكينِ فَقْرٌ وَ مَغْرَمٌ[٢] |
|
بخواهد بگويد: در نتيجه سير و سلوك، عاقبت شهود و پى بردن به فقر ذاتى و نيستى و فناء تهيدستى خود نصيبم شد، و كلام الهىِ: «يا أَيُّهَا النَّاسُ! أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ، وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ.»[٣]: (اى مردم! همه شما فقيران و نيازمندان درگاه خداوند هستيد و تنها خداست كه بىنياز ستوده مى باشد.- فرمايش رسولش:
٤٠٤١
«ألْفَقْرُ فَخْرى، وَبِهِ أفْتَخِرُ عَلى سآئِرِ الأنْبيآء وَالْمُرسَلينَ.»
[٤]: (فقر و نادارى [موجب] فخر و بالندگى من است، و بدان بر تمام پيامبران و رسولان افتخار مى نمايم.) را لمس نمودم، و مى گويم:
«إلهى! أنَا الفَقيرُ فى غِناىَ، فَكَيْفَ لا أكُونُ فَقيراً فى فَقْرى؟!»
[٥]: (معبودا! من در غنا و بىنيازى خويش فقير و درماندهام، پس چگونه در فقر و نادارىام فقير نباشم؟!). و خواهم گفت:
|
گرچه گَرْدْ آلودِ فقرم، شرم باد از همّتم |
گر به آبِ چشمه خورشيد، دامن تَرْ كنم |
|
|
من كه دارم در گدايى گنجِ سلطانى به دست |
كِىْ طمع در گردشِ گردونِ دونْ پرور كنم؟ |
|
|
با وجود بىنوايى روسِيَهْ بادم! چو ماه |
گر قبولِ فيض خورشيدِ بلندْ اختر كنم |
|
|
گوشه محرابِ ابروى تو مى خواهم ز بخت |
تا درآنجاهمچو مجنون درس عشق از بركنم[٦] |
|
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٨١، ص ٩١.
[٢] - براى هر يك از دوستان توشه و نعمتى وجود دارد، و[ لى] حافظِ نيازمند را ندارى و زيان نصيب گشته.
[٣] - فاطر: ١٥.
[٤] - مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٢٧٩، از روايت ٨.
[٥] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٨.
[٦] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٥٢، ص ٣٣٠.