جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٩٦ - غزل ٥٧٥ سليمى منذ حلت بالعراق

از بس در فراق مرشد طريق بسر بردم و بر آن صبر نمودم، خونين دل شدم. الهى! كه هيچ كس بدان مبتلا نگردد. اى استاد و دواى درد من! چون از سفر بازگشتى، لحظه اى با منى كه از نيكنامى و زهد خشگ دست كشيده، و با شما انس برقرار نموده‌ام، بنشين و شاگردى نمونه چون مرا مورد عنايت قرار ده. زمانه، زمانه‌اى است كه كمتر چنين اتّفاق مى افتد كه كسى رو به طريقه شما آورد.

و ممكن است خطابش در بيت به خود باشد و بخواهد بگويد: اى خواجه! دمى با استاد طريق كه تو را از بندِ هجران مى رهاند، متّفق باش و از او پيروى كن، كه وجود وى از نفحات الهى است و كمتر كسى را چنين اتّفاقى پيش مى آيد.

و محتمل است بخواهد بگويد: اى خواجه! اگر تو را عنايات حضرت دوست شامل گرديد، كه لحظه اى به مراقبه بنشينى و از صفات و نامهاى نيكوى حضرت حق بهره‌مند شوى، آن را غنيمت دان، زيرا چنين امرى كمتر كسى را ميسّر مى گردد.

اى خواجه! هر كسى را سزاوار نيست كه با حضرت محبوب انس برقرار كند. اين مجرّدان از عالم طبيعت چون عيسى ٧ هستند كه مى توانند با او باشند؛ پس فرصت را از دست مده، و از استاد خود استفاده كن، تا مجرّد گردى و به وصال او نايل آيى.

آرى، عالم آميخته با اضداد مى باشد. اگر عاشق حضرت دوست را وصال مى‌باشد، فراق را هم در كنار دارد، تا قدر انس با او را بداند، و بلكه از خود به كلّى گرفته شود، تا لياقت ديدار هميشگى جانان را بيابد. خواجه هم مى خواهد بگويد:

دختر رَزْ و شراب خوشگوار تجلّيات محبوب، وقتى لذّت بخش است كه‌