جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨٨ - غزل ٥٧٤ سلامى چو بوى خوش آشنايى

و ممكن است مراد خواجه از «رفيقان»، تجلّيات اسماء و صفاتى حضرتش باشد. بخواهد بگويد: چنان از ديدار و مشاهدات دوست محروم شدم كه گويا از آن بهره‌مند نگرديده بودم. به گفته خواجه در جايى:

حال كه رفيقان سنگين دل شده اند و عهد صحبت با معشوق و يا با من را شكستند، اگر هم همّتى براى رسيدن به مقصود داشته باشم، چگونه مى توانم از ايشان براى مقصدم استعانت جويم؟.

و ممكن است مرادش از «سنگين دلان»، محبوب باشد كه با اين كار او را به كلّى از خويش مى ستاند. در جايى مى گويد:

لذا مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٧٥، ص ٢١٨.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٤٢، ص ٣٢٤.