جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٥١٦

نيز: «وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى‌، فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ»[١]: (از هوا و هوس پيروى مكن، كه تو را از راه خداوند گمراه مى نمايد.- همچنين: «وَ مَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ، فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً»[٢]: (و هركس به جاى خداوند، شيطان را سرپرست خويش برگيرد، مسلّماً به زيان آشكارى دچار شده است.)

كنايه از اينكه: تخم توحيد و محبّت خود را حضرت محبوب در بشر و هر موجودى كاشته؛ كه: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً، فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها، لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ، ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ، وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ»[٣]: (پس استوار و مستقيم، روى [و تمام وجود] خويش را به سوى دين نما، همان سرشت خدايى كه مردم را بر آن آفريد، دگرگون شدنى براى آفرينش خدا نيست، اين همان دين استوار است ولى اكثر مردم [از اين حقيقت‌] آگاه نيستند.- حجابهاى عالم طبيعت آن را پنهان دانسته؛ كه:

٤٠٥٦

لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ خَلْقِهِ حِجابٌ غَيْرُ خَلْقِهِ، إحْتَجَبَ بِغَيْرِ حِجابٍ مَحْجُوبٍ، وَاسْتَتَرَ بِغَيْرِ سِتْرٍ مَسْتُورٍ.»

[٤]: (ميان خدا و مخلوقاتش حجابى جز مخلوقاتش نيست، در پرده است بى‌آنكه حجابى او را محجوب نموده باشد، و مستور است بدون آنكه پرده اى او را پوشانده باشد.) حضرت دوست در بشر، روح و عقل را آفريده تا به راهنمايى اين دو به مقام قرب او راه يابد.

[١] - ص: ٢٦.

[٢] - نسآء: ١١٩.

[٣] - روم: ٣٠.

[٤] -