جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٥٥ - غزل ٥٥٩ خوش كرد ياورى فلكت روز داورى

از ظاهر بيانات اين غزل معلوم مى شود كه خواجه روزگارى در ابتلائات عالم طبيعت گرفتار، و از توجّه به غرض غايى از خلقت، كه شناسايى و عبوديّت واقعى حضرت حق سبحانه مى باشد، غافل بوده. و چون تنبّه به اين امر پيدا مى كند، خود را مورد خطاب قرار داده و مى گويد:

اى خواجه! اكنون كه عنايات حضرت دوست شامل حالت گرديده، و روزگار غفلتت بسر آمده، و اسباب دوران و فَلَكت يارى نموده، تا از ابتلائات و گرفتارى‌هاى عالم طبيعت خلاصى يابى و به او متوجّه شوى، نمى‌دانم شكر و سپاس اين نعمت و حال را چگونه خواهى كرد؟ در جايى پس از دست يافتن به اين معنى مى گويد:

و ممكن است بخواهد بگويد: اى خواجه! روزگارى به هجران بسر بردى، و.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٥٤، ص ٣٣٢.