روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٩٢
چهارشنبه ١٣ ارديبهشت ١٣٠١/ ٣ مه ١٩٢٢/ ٥ رمضان ١٣٤٠
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز جلسه مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك پس از افطار و دو ساعت و نيم گذشته از شب، آغاز شد. ١ در اين جلسه سديد الملك ٢ در پرسشى از وزارت فوائد عامه از علت تعطيلى مدرسه فلاحتى كرج جويا شد. ٣ معاون اين وزارتخانه نيز پاسخ داد كه خالصجات تحويل وزارت جنگ شده و آن وزارتخانه هم تشخيص داده عدهاى نظامى را آنجا مستقر كند. البته مدرسه به جاى ديگرى منتقل شده، منحل نشده است. وى گفت كه چهاردانگه محل تازه مدرسه فلاحتى است. گفتوگوهاى امروز مجلس همچنان در موضوع قانون انتخابات بود و بيشتر روى دوره نمايندگى كه دو سال بيشتر باشد يا نه، متمركز بود. در رأىگيرى، اكثريت به تغيير مدت نمايندگى رأى دادند. ٤
* مكاتبه مشير الدوله با علاء و مهلت به كمپانى استاندارد اويل
مشير الدوله رئيس الوزراء امروز در تلگرامى كه به حسين علاء وزيرمختار ايران در امريكا فرستاد، پيرو تلگراف علاء به او درباره وقتكشى استاندارد اويل در پذيرش امتياز نفت شمال، نوشت كه اگر استاندارد اويل «حاضر است اصلاحات را موافق نظريات دولت قبول كند و با كمپانى نفت جنوب مذاكره نمايد ضررى ندارد» مهلت داده شود. ٥
* نامه شوستر به حسين علاء
مورگان شوستر واسطه ايران براى مذاكره با كمپانى استاندارد اويل در نامهاى كه امروز به حسين علاء وزيرمختار ايران در امريكا نوشت خبر داد كه شخصى به نام «هنكز» كه خود را نماينده كسى به نام ژنرال «پوتوپف» مىخواند ادعا مىكند كه قبل از جنگ جهانى اول «امتياز نفت و ساير حقوق ١٧٥٠٠٠ جريب زمين واقعه در ايالات مازندران و استرآباد از طرف دولت عليه به وى عطا گرديده است.» به هنكز گفتم آيا سندى درباره اين ادعا در دست هست؟ امروز صبح هم نوشتهاى از طرف «ولمن» عضو كمپانى استاندارد اويل در نيوجرسى به دستم رسيد كه در آن هنكز نزد ولمن رفته و ادعا مىكند امتيازى كه ايران به ژنرال پوتوپف داده متعلق به سنديكايى است كه هنكز مىگويد عضو آن است. هنكز اظهار داشته كه تاريخ اعطاء امتياز در تهران ثبت شده است. شوستر از علاء خواست كه درباره اين مدعيات تحقيق كرده، جواب رسمى از ايران گرفته و به او بدهد. ٦
* مزاياى جلب مستشاران امريكايى
روزنامه ايران امروز در سرمقالهاى بلند درباره مزاياى جلب مستشاران امريكايى نوشت كه «تجربيات شانزده ساله به ما ثابت كرد كه يگانه وسيله اصلاح امور پريشان دولت و خلاصى از تنگناى فلاكت و اختلال، تنظيم ماليه دولت است.» نويسنده با اشاره به خزانه خالى از پول دولت و اينكه با بستن مالياتهاى مختلف نمىتوان اين خزانه را پر كرد، اضافه كرد: «راه و علاج منحصر به فرد، دعوت مستشاران و متخصصين مالى و ادارى است.» نويسنده يادآور شد كه مجلس دوره دوم به اين نتيجه رسيد و با دعوت از مستشاران امريكايى آنها را در امور ماليه گمارد اما «مصادف با بعضى مشكلات سياسى شده دچار آن اولتيماتوم جابرانه گرديده از ايران عودت نمودند.» نويسنده در ادامه مقاله مىنويسد كه سال گذشته نيز تصميمى مشابه گرفته شد اما بنا شد تا آمدن سفير جديد امريكا و مشورت با وى صبر شود و از نظرات او نيز استفاده گردد. با آمدن سفير نظرات او اخذ و در نهايت تصميم گرفته شد نظر دولت امريكا هم دخالت داده شود. در سرمقاله اين خبر هم آمده بود كه حسين علاء نماينده سياسى ايران در امريكا موضوع را به دولت امريكا منتقل كرده است. ٧ نماينده سياسى انگليس در ايران هم با اين خبر آن را تأييد كرد: